Śruby w samochodzie – rodzaje i sposób traktowania

Przy naprawach auta warto stosować śruby oryginalne lub dołączone w zestawie do nowej części. Zastępowanie ich przypadkowymi odpowiednikami może skończyć się poluzowaniem, nieszczelnością lub uszkodzeniem gwintu. Dbałość o adekwatne dokręcanie i profilaktyczną wymianę śrub to drobiazg, który realnie wpływa na trwałość auta i koszty przyszłych napraw.

W samochodzie są setki śrub, ale nie wszystkie pełnią tę samą rolę i nie każdą można traktować jednakowo. Śruby konstrukcyjne utrzymują pojazd w całości i przenoszą ogromne obciążenia. Rozciągliwe pracują na granicy wytrzymałości materiału i po demontażu wymagają wymiany. Regulacyjne pozwalają ustawić geometrię czy odstępy i wpływają na bezpieczeństwo. Drobnozwojowe wymagają bardzo precyzyjnego momentu dokręcania. Są też śruby, których głównym zadaniem jest uniemożliwienie lub utrudnienie demontażu.

Część z nich trzeba bezwzględnie wymieniać, inne dokręcać wyłącznie zgodnie z procedurą producenta. Choć małe i często niedoceniane, decydują nierzadko o czasie i kosztach naprawy. Mogą uprzykrzać życie mechanikom do tego stopnia, iż sporą część kosztów naprawy będzie stanowić samo odkręcenie śrub.

https://magazynauto.pl/porady/sruby-w-samochodzie-rodzaje-sposoby-konserwacji-i-obslugi,aid,2103

Śruby kół

Jedne z niewielu śrub, które czasami odkręca i dokręca sam użytkownik pojazdu. Łączą koło z piastą i przenoszą siły działające podczas jazdy. Muszą być idealnie dopasowane nie tylko do pojazdu, ale i do felgi: różnią się długością, średnicą, skokiem gwintu oraz kształtem stożka lub kuli dociskającej.

Nie ma śrub uniwersalnych. jeżeli zmienia się koła na akcesoryjne, albo stalowe na aluminiowe i na odwrót, nierzadko trzeba wymienić śruby, a kształt ich łba dopasować do wyprofilowania otworu w feldze. Warto dopasować również ich długość. Należy przyjąć orientacyjnie, iż dobrze dopasowana długość śruby do koła jest wtedy, kiedy wkręci się ona na głębokość minimum 8, a najlepiej 10 obrotów.

Śruby kół dokręca się kluczem manualnie. Pneumatyczny służy wyłącznie do odkręcania. fot. Motor

Samo dokręcanie śrub kół jest często kontrowersyjnym tematem. Wystarczy użyć fabrycznego klucza. Ma on tak dobraną długość, by przeciętna osoba mogła dokręcić śruby z odpowiednią siłą. Oczywiście po takim dokręceniu najlepiej skorzystać z klucza dynamometrycznego. jeżeli go nie posiadacie, warto sprawdzić dokręcenie po przejechaniu kilkudziesięciu kilometrów.

Często w warsztatach śruby kół są dokręcane kluczem pneumatycznym, a następnie dla niepoznaki przykłada się do nich klucz dynamometryczny. To skutkuje nie tylko niszczeniem śrub, ale także ich nadmiernym dokręceniem. Efekt jest taki, iż przy samodzielnej wymianie koła nie będziemy w stanie odkręcić śrub manualnie. Trzeba stosować przedłużki na fabryczny klucz albo po nim skakać.

Po zmianie kół w warsztacie, warto po powrocie do domu odkręcić śruby i dokręcić je prawidłowo. Takie działanie, choć może wydawać się zbędne, przyniesie korzyści, kiedy zajdzie potrzeba odkręcenia śrub z dala od domu, bez dodatkowych narzędzi, tylko kluczem fabrycznym.

• Nigdy nie należy dokręcać śrub do kół kluczem udarowym – to niszczy śruby i powoduje problemy z ich odkręceniem.
• Wbrew pozorom śrub do kół nie dokręca się z dużą siłą – 120-150 Nm w samochodach osobowych.
• Dokręcenie fabrycznym kluczem do kół wystarczy, choć warto skontrolować to kluczem dynamometrycznym.

Śruby konstrukcyjne

Śruby konstrukcyjne odkręca się bardzo rzadko. Są bardzo twarde i wytrzymałe. fot. Motor

Utrzymują samochód „w całości”. Mocują elementy zawieszenia, ramy pomocnicze, przekładnie kierownicze, silnik, skrzynię biegów oraz najważniejsze części nośne nadwozia. Przenoszą ogromne obciążenia – nie tylko statyczne, ale też dynamiczne. Ich parametry nie są przypadkowe. Mają określoną klasę wytrzymałości, średnicę i moment dokręcenia, często liczony w setkach niutonometrów. Zastępowanie ich „podobną” śrubą z marketu to proszenie się o kłopoty.

• Nawet niewielkie poluzowanie może wpływać na geometrię zawieszenia i bezpieczeństwo jazdy.
• W wielu przypadkach po demontażu powinny być wymieniane na nowe.

Śruby rozciągliwe (TTY)

Śrub rozciągliwych co do zasady się nie odkręca. jeżeli zachodzi taka konieczność, trzeba je wymienić na nowe. fot. Motor

Na pierwszy rzut oka wyglądają jak zwykłe śruby, ale pracują inaczej. Podczas dokręcania są celowo wprowadzane w zakres sprężysto-plastyczny, czyli lekko się rozciągają, dzięki czemu utrzymują bardzo stabilny docisk, np. głowicy silnika, korbowodów czy niektórych elementów zawieszenia. Dokręca się je najpierw określonym momentem, a następnie o ściśle podany kąt (np. 90°+90°). W tej metodzie kluczowa jest kontrola rozciągnięcia, a nie sama siła dokręcenia. Montowane głównie w silnikach, rzadziej w zawieszeniu.

• Śruby TTY są jednorazowe – po odkręceniu należy je wymienić.
• Zastosowanie zwykłej śruby w ich miejsce grozi poważnymi konsekwencjami.

Śruby regulacyjne

Śruba do regulacji geometrii tylnego zawieszenia. fot. Motor

Czasami służą do łączenia elementów i przy okazji ich precyzyjnego ustawienia. Pozwalają regulować geometrię zawieszenia, jak np. mimośrodowe śruby wahaczy albo śruby na drążkach kierowniczych. Są też śruby, które służą wyłącznie do regulacji, np. czujnika położenia maski czy ustawienia świateł. Po ustawieniu adekwatnej pozycji są dokręcane i blokują element w wybranym położeniu. Często decydują o komforcie użytkowania pojazdu, choć śruby zawieszenia również np. o tym, jak gwałtownie zużyją się opony.

• Często mają mimośrodową budowę lub specjalne podkładki umożliwiające regulację.
• Ich poluzowanie może zmienić np. geometrię zawieszenia i sposób prowadzenia auta.

Śruby drobnozwojowe

Śruby drobnozwojowe są często bardzo delikatne. Dokręcenie ich nieco zbyt mocno może skutkować zerwaniem gwintu. fot. Motor

Stosowane tam, gdzie liczy się precyzja i szczelność – w elementach silnika, układzie hamulcowym czy przy montażu czujników. Mają mniejszy skok gwintu, co pozwala bardzo dokładnie kontrolować docisk. To nie są śruby „na siłę”, tylko takie, które wymagają trzymania się momentu producenta. Dobrym przykładem są śruby pokrywy zaworów – dokręca się je delikatnie i bardzo precyzyjnie, bo pół obrotu za dużo może zniszczyć gwint w aluminiowej głowicy, a odrobinę za mało przełoży się na nieszczelność oraz wycieki oleju.

• Często wkręca się je w aluminium, czasami same są wykonane z aluminium.
• Drobny błąd przy dokręcaniu może skutkować kosztowną naprawą.

Śruby samogwintujące i blachowkręty

Blachowkręty zwykle są używane do napraw blacharskich. w tej chwili fabrycznie montuje się plastikowe spinki lub śruby. fot. Motor

W nowszych autach ich obecność często oznacza ingerencję mechanika lub blacharza – fabrycznie wiele osłon i nadkoli mocowanych jest plastikowymi spinkami i zatrzaskami. Samogwintujące śruby i blachowkręty stosuje się głównie w cienkiej blasze lub plastiku, gdzie podczas wkręcania same nacinają gwint w materiale. Nie przenoszą dużych obciążeń – ich rolą jest utrzymanie osłon, nadkoli, zderzaków czy elementów wnętrza.

• Wielokrotne wkręcanie osłabia materiał i pogarsza połączenie.
• Zbyt mocne dokręcenie łatwo niszczy materiał, w który są wkręcane.
• Często zastępują uszkodzone fabryczne spinki po naprawach.

Śruby specjalne

Zadaniem śrub specjalnych jest to, by nikt ich nie odkręcił. Czasami mogą też zastąpić śruby, których nie da się standardowo wkręcić. fot. Motor

Śruby o niestandardowej budowie i konkretnym przeznaczeniu. Często mają nietypowy łeb, zabezpieczenia lub specjalną konstrukcję utrudniającą demontaż. Przykładem są śruby mocujące stacyjkę – fabrycznie zrywalne, bez klasycznego gniazda pod klucz, by utrudnić kradzież auta. Albo śruby antykradzieżowe do kół, wymagające dopasowanego do nich klucza. Zatem nierzadko ich zadaniem jest nie tyle łączenie elementów, co utrudnienie ich odkręcenia.

Do specjalnych należą także śruby kół z tzw. pływającym stożkiem. Pozwalają skompensować niewielkie różnice w rozstawie otworów piasty i felgi, umożliwiając montaż koła, które co do zasady nie pasuje do danego samochodu.

https://magazynauto.pl/porady/co-zrobic-gdy-zginie-zlodziejka-do-kol,aid,1722

Wymiana śrub na nowe

Nie wszystkie śruby nadają się do ponownego użycia, ale też niektóre warto wymienić po prostu profilaktycznie. Wymiany zawsze wymagają śruby, z których odkręceniem był problem oraz skorodowane. Warto wymieniać śruby konstrukcyjne zawieszenia – pracują pod dużym obciążeniem i ich stan ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo. choćby przy drobniejszych elementach, jak śruby hamulców czy pokrywy zaworów, nowa sztuka bywa tańsza niż naprawa zerwanego gwintu. Zwykle to niewielki koszt w porównaniu z ewentualnymi konsekwencjami.

Metody odkręcania „trudnych” śrub

• Uderzenie młotkiem w łeb śruby lub w element, w który jest wkręcona, potrafi ruszyć zapieczony gwint. Krótkie, zdecydowane uderzenia w osi śruby pomagają rozbić nalot korozyjny. Byle nie zniszczyć łba, bo wtedy i tak nie odkręcimy śruby.
• Preparat penetrujący wnika w szczeliny gwintu i rozpuszcza korozję, ale potrzebuje czasu. Alternatywą jest zamrażacz – gwałtowne schłodzenie powoduje mikroskurcz metalu i pomaga przełamać zapieczenie bez użycia dużej siły.
• Podgrzanie śruby palnikiem rozszerza metal i pozwala puścić zapieczonemu połączeniu. Różnica temperatur między śrubą a otoczeniem pomaga zerwać rdzę i osłabić blokadę gwintu. Skuteczna, ale wymagająca ostrożności metoda.

https://magazynauto.pl/porady/klucze-dynamometryczne-sprawdzamy-czy-dokrecaja-sruby-wlasciwym-momentem-5-produktow-roznej-klasy,aid,2978