W Jelczu PR-110 krajowe części stanowiły już około dwóch trzecich wartości autobusu, FSO świętowała milionowy samochód, Fiat 126p pokonał 5700 km przez 10 państw w realiach 130-dolarowego przydziału walutowego, a Volkswagen Derby jeszcze przed premierą zyskał miano „Polo z... plecakiem”. Zaglądamy do „Motoru” nr 47 z 1976 r.
Po okładce poprzedniego numeru, którą zdominował obszerny artykuł o jubileuszu FSO, krajowa motoryzacja przez cały czas nie schodziła z pierwszej strony. Tym razem dostał ją nowy Jelcz PR-110 – dokładnie ten autobus, który miał usprawniać komunikację w polskich miastach i którego charakterystyczną sylwetkę wielu z nas pamięta jeszcze z codziennych dojazdów do szkoły czy pracy.

Nowe Jelcze PR-110 usprawnią komunikację w miastach
Pozornie wyglądały niemal tak samo jak jeżdżące już po polskich miastach Jelcze PR-100 – były tylko trochę dłuższe i miały dodatkowe drzwi za tylną osią. „Motor” podkreślał jednak, iż PR-110 w istocie mocno się od poprzednika różnił, przede wszystkim znacznie większym udziałem polskich podzespołów.
Całkowicie krajowe było nadwozie wykonywane w Jelczu, silnik pochodził z Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego w Mielcu, skrzynia biegów – z Tczewa, a układ hamulcowy – z zakładów Polmo w Praszce. Łącznie krajowe części stanowiły około dwóch trzecich wartości autobusu. Produkcję blisko 1000 licencyjnych PR-100 autor nazywał wręcz „wprawką” przed nowym modelem i podsumowywał zmianę bardzo wymownie: „To już nie jest montaż elementów nadchodzących z zagranicy ale właśnie opanowywanie produkcji własnych, krajowych rozwiązań”.

Do końca 1976 r. miało powstać pierwszych 100 Jelczy PR-110: 50 dla Warszawy, 40 dla Katowic i 10 dla Wrocławia. Nowy autobus mieścił 110 osób – 36 siedzących i 74 stojące, podczas gdy PR-100 przewoził 97. Miał też troje dwuskrzydłowych drzwi – każde o szerokości 1,2 m – i urządzenia poziomujące, które utrzymywały podłogę na stałej wysokości niezależnie od obciążenia.
Przed uruchomieniem seryjnej produkcji prototypy testowano w kilku polskich miastach, a uwagi z próbnej i kontrolowanej eksploatacji uwzględniono w pierwszej serii. Mielecka WSK wprowadziła poprawki w silnikach, w nadwoziu wykorzystano uwagi użytkowników, natomiast skrzynia biegów z Tczewa – jak pisał „Motor” – „okazała się zupełnie dobra”.
Szczególnie wymagająca okazywała się Warszawa: częste hamowania i przyspieszania przyspieszały zużycie okładzin hamulcowych, a zużycie paliwa było większe niż w innych miastach. Mimo to oceny były pozytywne, a „Motor” kończył z nadzieją, iż pasażerowie, „nie przeciążając autobusów, zadbają o ich długą żywotność”.
Jubileusz Fabryki Samochodów Osobowych na Żeraniu
8 listopada 1976 r., podczas obchodów 25-lecia FSO, z taśmy na Żeraniu zjechał milionowy samochód. Był nim Polski Fiat 125p 1500, na którym w obecności premiera Piotra Jaroszewicza wybito numer fabryczny 1 000 000. Jubileuszowe auto miało trafić jako dar załogi FSO do Centrum Zdrowia Dziecka.

Na pierwszy milion złożyło się około 255 tys. Warszaw i modeli pochodnych, 177 tys. Syren oraz 568 tys. Polskich Fiatów 125p i ich odmian. Przy okazji zapowiadano już następny kamień milowy: drugi milion FSO miało wyprodukować w czasie czterokrotnie krótszym.
https://magazynauto.pl/wiadomosci/pierwszy-milion-samochodow-z-fsm-o-fabryce-i-modelach-fiacie-126p-i-syrenie-ktore-zmotoryzowaly-polske-w-motorze-nr-18-1980,aid,3135Jubileusz świętowano z rozmachem. Były odznaczenia dla pracowników, konkursy dla najlepszych racjonalizatorów i brygad, a w warszawskim Muzeum Techniki otwarto wystawę „25 lat FSO”. Pokazano na niej m.in. jedną z pierwszych Warszaw, pierwszy wyprodukowany egzemplarz Polskiego Fiata 125p, kombi, samochody sanitarne, wozy rolnicze, a choćby 7-osobową limuzynę turystyczną.
Do święta dołączył też zakładowy tygodnik „Fakty”: ukazał się w kolorze, a jego wersję zagraniczną przetłumaczono na cztery języki.
Można Fiatem 126p za 130...
Przy wysokich cenach benzyny na Zachodzie jedną z największych zalet Polskiego Fiata 126p okazywała się oszczędność. Tym bardziej istotna, iż zagraniczną podróż trzeba było zmieścić w realiach 130-dolarowego przydziału walutowego. Autor wyliczał, iż paliwo na całą wyprawę kosztowało około 80 dolarów. Olej zabrał z Polski – a litrowa bańka Selektolu Special wróciła do kraju choćby nierozpoczęta.
https://magazynauto.pl/wiadomosci/polski-fiat-126p-daje-sie-lubic-pierwsze-doswiadczenia-uwagi-oceny-motor-nr-36-z-1975-r,aid,3438Trasa liczyła 5700 km i prowadziła przez 10 państw. Jej część Maluch pokonał na promach przez Bałtyk, Kattegat i Wielki Bełt. Po drodze znalazły się m.in. Kopenhaga, Paryż, Vaduz i szwajcarskie Alpy. Podczas całej podróży samochód zużył niecałe 300 litrów paliwa, co dało średnio 5,1 l/100 km. Autor notował choćby wyniki rzędu 4,7 l/100 km, choć w korkach zużycie potrafiło wzrosnąć do 7,6 l/100 km.
Nie wszystko przychodziło Maluchowi równie łatwo. Stanisław Szelichowski wprost nie zgadzał się z opinią, iż 126p jest „samochodem górskim”. W Alpach długie podjazdy pokonywał mozolnie, a gdy nachylenie jeszcze rosło, zaczynało – jak pisał – „brakować biegów”. Mimo tych trudności 126p pokonał całą trasę bez poważnych problemów.
Werdykt był więc zdecydowanie pozytywny: dobrze przygotowany Polski Fiat 126p nadawał się do dalekich zagranicznych wojaży przede wszystkim dzięki niewielkiemu zużyciu paliwa. „Można więc z powodzeniem podróżować za przydziałowe 130 dolarów” – podsumowywał autor, dodając jedno zastrzeżenie: trzeba było założyć „skromne, turystyczne apetyty”.


Przy promie w Boulogne.
W alpejskim wąwozie w drodze do Davos.
Trzy pudełka lub kombilimuzyna?
W 1976 r. „Motor” próbował uporządkować coraz bardziej różnorodny świat samochodowych nadwozi. Klasyczny układ „trzech pudełek” – silnik, kabina pasażerska i oddzielny bagażnik – coraz częściej rywalizował z kombilimuzyną, czyli autem z dużą tylną klapą stanowiącą integralną część nadwozia. Za pioniera takiego rozwiązania autor uznawał Renault 16 z 1965 r.
https://magazynauto.pl/wiadomosci/audi-50-prezentacja-praprzodka-audi-a1,aid,2306Dobrym przykładem zmian był Volkswagen Polo, który miał właśnie doczekać się klasycznej, trójbryłowej odmiany. Nowy model otrzymał nazwę Derby, ale jeszcze przed premierą jego sylwetkę ochrzczono znacznie bardziej obrazowo: „Polo z... plecakiem”.

Nie wszystko było jednak tak oczywiste, jak mogłoby się wydawać. Opel Kadett City był o ponad 20 cm krótszy od zwykłego Kadetta, ale usztywnienie dużego otworu tylnej klapy wymagało dodania aż 10 kg blachy. „Nie zawsze więc auto krótsze jest lżejsze” – zauważał autor.


Duża klapa i składana tylna kanapa dawały oczywiście ogromne możliwości przewozowe, ale miały też drugą stronę. Luźne przedmioty znajdujące się w przestrzeni bagażowej mogły podczas gwałtownego hamowania, a tym bardziej dachowania, zamienić się w groźne pociski. Dlatego „Motor” postulował odpowiednio wytrzymałą półkę oddzielającą bagaż od pasażerów.
Autor przewidywał, iż oba rozwiązania jeszcze długo będą funkcjonować równolegle. Większość nowych konstrukcji miała korzystać z tylnej klapy, ale klasyczny sedan z osobnym bagażnikiem wcale nie zamierzał znikać.
Moto notki



Wszystkie ilustracje pochodzą z archiwalnego „Motoru” nr 47/1976.

45 minut temu














