NASA szuka twórców, którzy pomogą opowiadać o misjach Artemis, napędzie jądrowym, lotnictwie i planach budowy obecności na Księżycu. Zgłaszasz się?
NASA nie szuka astronautów, inżynierów ani dostawców rakiet. Tym razem szuka filmowców, dokumentalistów, poetów, autorów piosenek i ludzi, którzy potrafią przekuć trudne misje kosmiczne w opowieści trafiające do masowej wyobraźni. A wszystko to w momencie, gdy trwa program Artemis, szykuje się powrót człowieka na Księżyc, rozwijany jest napęd jądrowy i toczy się cicha, ale zacięta walka o uwagę widzów.
Kosmos potrzebuje nie tylko rakiet, ale także odpowiedniej narracji
Programy kosmiczne od zawsze żyją w dwóch światach naraz i żaden z nich nie może istnieć bez drugiego. Jeden jest techniczny, pełen silników, trajektorii, kombinezonów, testów, opóźnień i budżetów, które nigdy nie są wystarczające. Drugi jest społeczny. To obrazy, symbole, emocje i historie. To dzięki nim ludzie w ogóle rozumieją, po co wydaje się miliardy na loty poza Ziemię, zamiast wydać je na coś bliższego i bardziej namacalnego.
NASA bardzo dobrze wie, iż bez tego drugiego świata choćby najbardziej zaawansowana misja może pozostać wydarzeniem dla wąskiej grupy entuzjastów. Właśnie dlatego agencja otwiera drzwi nie tylko dla ekspertów od technologii, ale także dla twórców. Filmowcy, dokumentaliści, autorzy piosenek, poeci, narratorzy i inni kreatywni partnerzy mogą zgłaszać pomysły na opowiadanie historii związanych z najważniejszymi programami agencji.
Powrót ludzi na Księżyc nie jest dziś tak prostą medialnie historią jak w latach 60. Wtedy wystarczyło powiedzieć, iż pierwszy raz człowiek poleci na Srebrny Glob. To niosło tak naprawdę wszystko. Dziś NASA musi odpowiadać na znacznie trudniejsze pytania. Dlaczego warto wracać tam, gdzie już byliśmy? Czym Artemis różni się od Apollo poza większym budżetem i lepszymi kamerami? Po co budować stałą obecność poza Ziemią? I co z tego wszystkiego mają mieć zwykli ludzie?
NASA szuka 10 partnerów, ale nie rozdaje grantów
Nowe zaproszenie obejmuje początkowo maksymalnie 10 partnerstw. Nie chodzi tu jednak o klasyczny konkurs z pieniędzmi na produkcję filmu, serialu, albumu czy projektu artystycznego. NASA mówi o współpracy w ramach porozumień, które nie przewidują finansowania ze strony agencji.
Oznacza to, iż twórcy muszą przedstawić własny pomysł, model produkcji, plan dystrybucji i sposób finansowania. NASA może natomiast zapewnić coś, czego nie da się łatwo kupić na rynku: dostęp do ludzi, miejsc, wiedzy, dokumentacji, zaplecza technicznego i historii powstających wewnątrz programów kosmicznych.
To może być bardzo atrakcyjne dla producentów dokumentów, serii internetowych, projektów edukacyjnych, podcastów, utworów muzycznych czy eksperymentalnych form narracji. Propozycja musi pokazywać, jaki temat twórca chce podjąć, czego potrzebuje od NASA i jak zamierza dotrzeć z gotowym materiałem do odbiorców.
Artemis trzeba opowiedzieć od nowa
Najważniejszym tematem jest oczywiście Artemis, czyli program powrotu ludzi na Księżyc i budowy trwalszej obecności w jego pobliżu oraz na powierzchni. To nie jest jeden lot ani pojedynczy spektakularny moment. To wieloetapowa architektura, w której mieszają się rakiety SLS, statek Orion, komercyjne lądowniki, skafandry, logistyka, testy orbitalne i plany budowy infrastruktury księżycowej.
Artemis III ma w 2027 r. sprawdzić najistotniejsze elementy potrzebne do późniejszego lądowania, w tym współpracę Oriona z komercyjnym lądownikiem. Pierwsze załogowe lądowanie na Księżycu w tym układzie jest celowane na misję Artemis IV w 2028 r. Do tego dochodzą plany dotyczące przyszłej bazy księżycowej, czyli próby przejścia od krótkich wypraw do bardziej stałej obecności człowieka poza Ziemią.
To materiał idealny dla dobrego dokumentu, ale też ogromne wyzwanie narracyjne. Trzeba pokazać nie tylko start rakiety, ale także setki mniej efektownych decyzji, testów i kompromisów, które przesądzają o tym, czy człowiek naprawdę będzie mógł regularnie pracować na Księżycu.
Napęd jądrowy i Mars to prawie gotowy scenariusz
Drugim mocnym tematem jest rozwój napędu jądrowego w kosmosie. NASA wskazuje tu misję Space Reactor-1 Freedom, planowaną jako projekt związany z lotem w kierunku Marsa i ładunkiem Skyfall. Sama nazwa brzmi niemal jak tytuł filmu, ale za nią stoi poważny problem inżynieryjny: jak zasilać i napędzać statki kosmiczne dalej, dłużej i bardziej niezależnie od Słońca.
Napęd jądrowy w kosmosie nie oznacza oczywiście bomby ani eksplozji. Chodzi o wykorzystanie energii z reaktora do zasilania systemów statku, w tym napędu elektrycznego. Taki napęd może być bardzo wydajny, choć zwykle działa inaczej niż klasyczne silniki rakietowe: nie daje krótkiego, gwałtownego kopnięcia, ale może pracować długo i stopniowo rozpędzać pojazd.
Dla twórców to temat o ogromnym potencjale, bo łączy kilka atrakcyjnych warstw. Jest Mars, jest energia jądrowa, są ryzyka regulacyjne, jest pytanie o przyszłość eksploracji i o to, czy człowiek będzie w stanie działać daleko od Ziemi bez ciągłego polegania na tradycyjnych źródłach zasilania. To także dobry przykład technologii, którą trzeba tłumaczyć ostrożnie, bo samo słowo jądrowy natychmiast uruchamia skojarzenia z zagrożeniem.
Lotnictwo też chce swojej wielkiej opowieści
NASA nie ogranicza swojego zaproszenia jednak tylko do kosmosu. Wśród tematów pojawia się również lotnictwo, w tym testy i prace nad nowymi rozwiązaniami dla samolotów. To mniej widowiskowe niż Księżyc, ale często bliższe codziennemu życiu. Innowacje lotnicze mogą wpływać na hałas, zużycie paliwa, bezpieczeństwo, konstrukcję samolotów i sposób organizacji transportu w przyszłości.
Ten obszar bywa niedoceniany, bo NASA w naszej wyobraźni to przede wszystkim agencja od astronautów. Tymczasem pierwsza litera w nazwie agencji odnosi się do aeronautyki, czyli nauki i techniki lotu w atmosferze. Zanim pojawiły się wielkie narracje o Księżycu i Marsie, amerykańskie badania lotnicze były jednym z fundamentów rozwoju późniejszego programu kosmicznego.
Może i łatwiej sprzedać widzowi rakietę niż testy aerodynamiczne, ale dobrze opowiedziana historia o przyszłości lotnictwa może być równie ważna. Zwłaszcza gdy dotyczy technologii, które za jakiś czas mogą trafić do cywilnego transportu.
